KOSKOCA SELÇUK, Küççücük Efes mi?

Çok sevdiğim bir laf vardır. “Abdestinden şüphesi olmayanın, namazından şüphesi olmaz.” Efes diyerek ne Hellen olursun, ne Yunan olursun ne de Hristiyan, Pagan olursun. Ancak ve ancak tarihine sahip çıkmış, geleceğin yükselen kenti Efesli olursun…

KOSKOCA SELÇUK, Küççücük Efes mi?

Çok sevdiğim bir laf vardır. “Abdestinden şüphesi olmayanın, namazından şüphesi olmaz.” Efes diyerek ne Hellen olursun, ne Yunan olursun ne de Hristiyan, Pagan olursun. Ancak ve ancak tarihine sahip çıkmış, geleceğin yükselen kenti Efesli olursun…

KOSKOCA SELÇUK, Küççücük Efes mi?
10 Şubat 2020 - 13:07

Kentimizde yıllardır devam eden bu problematik aslında çok sığ bir tartışmaya yol açıyor. İnsanların birbirine hakaretvari sözlerine, hatta kavgayla sonuçlanan  diyaloglara neden oluyor. Kimi milliyetçi gözle bakıyor, kimi duygusal… Peki gerçek öyle mi bir bakalım…
Selçuk mu? Efes mi?
Kentimizin kadim zamanlardaki en erken tarihli bildiğimiz ismi “APASAS”.Yaklaşık 1000 yıl kadar bu isim kullanılmıştı…
Sonrasında Yunan kralının oğlu Androklos kolonileştirmek için geldiği bölgemize “EPHESUS” demiş ve 1500 yıl bu isimle anılmış. 
Arada “ARSİNOEİA” denilse de bu yalnızca çeyrek asır kullanılmıştı.
Milattan sonra 6. Yy. itibariyle Doğu Roma’nın yani bizim bildiğimiz Bizans’ın hegomonyasına giren bölgemiz zamanın yerli halkı olan Rumların (Romalılar’ın) St. Jean’a itafen mezarının bulunduğu bölgeye Hagios Theologos (Kutsal İlahiyatçı) demiştir. (1082) tarihli bir belgede bu isme rastlanmıştır. 
Türkler Aydınoğlu Mehmet Bey ile kesin olarak bölgeyi fethederek ebediyetle türk toprağı haline getirmiştir. Rumlar’ın “Hagios Theologos” telaffuzuyla (Ayoslogos) dediği bölgeye Türk dilinde “AYASULUK, AYASOLUK ya da AYASULUG” denmiştir. Bu isim de yine 700 yıl boyunca böyle nitelendirilmiştir. 1390 itibariyle de Osmanlı İmparatorluğu toprağı olan bölgemiz, 1914 yılına kadar yine bu isimlerle anılmıştı. 1914 yılında ise Osmanlı içindeki İttihat ve Terakki Partisi hükümeti döneminde her yerin Türkleştirme politikası gündeme alınmış ve birçok yer gibi Ayasuluk adı SELÇUK olmuştu. Çünkü bölgemizde bulunan ortaçağ eserleri Osmanlı’ya ait değilse ondan önceki Selçuklular’a aittir diye düşünülmüştü. Halbu ki bizim bildiğimiz Selçuklular bölgemize hiç gelmemişti. Ama onların uzantısı olan Aydınoğulları burayı fethederek başkent bile yapmıştı Ayasuluk’u…
Yaklaşık 106 yıldırda bu isimle anılıyor. 
Yani bizim atalarımızın milliyetçilikle, duygusallıkla derdi olmamıştı. Kadim zamanlarda nasıl kullanılıyorsa öyle kullanışlar bölgenin adını. 
Ve EFES SELÇUK…
Elbette resmiyette değil, elbette resmi hiçbir yerde bu isim kullanılmıyor. Nasıl isim değişeceği de biliniyor. Ama sahiplenme, geçmişe sahip çıkma bilinci bunu gerektiriyor. Belediye Başkanımız Filiz Ceritoğlu Sengel, her yerde Efes Selçuk Belediyesi Başkanıyım diyor. Sizce bunu neden yapıyor? Duygusallığın ötesinde başkalarının sahip çıktığı Efes’i sahipleniyor. Bu pasif bir direniştir tüm sisteme karşı. Çünkü çok basit… Kentimizin dünyaca tanınmış kadim bir adı var. Hem de Türkçe. Ephesos değil, Ephesus değil, Ayasulug’da değil özbe öz bizden, Anadolu’dan bir kadim isim…
EFES, EFES, EFES…
Anadolu’da onlarca medeniyet geldi geçti. Hiçbirinin yer isimleriyle problemi olmadı. Türkler dahil gelen her medeniyet bir önceki yer adını kullanmaya devam etti.  İşte onlardan sadece bir kaçını paylaşıyorum…
*Amasya: Bu şehri, Amazon kralı olan Amasis kurmuş ve de şehre Amasis şehri anlamındaki ‘Amasesia’’ ismini vermiştir. Bu bilgi, tarihçi Strabon’a göredir.
 *Antalya: Şehir ilk olarak Bergama kralı olan Attalos kralı tarafından kurulmuş ve Attaleia ismiyle anılmıştır. Ardından ise Adalia, Antalia ve son olarak Antalya ismini almıştır. 
*Bursa: Eski dönemlerde Bu bölge Bitinya bölgesinin başkentidir. Şehir ismini ise Bitinya kralı olan Prusias’tan almıştır. 
*Isparta: Mora yarımadasına Anadolu’nun batısına göç eden Ispartalılardan oldukça büyük topluluk gelmiştir. Kente de kendi topluluklarının ismini vermişlerdir. 
*Konya: Eski çağarda Hıristiyan azizlerinden biri olan St. Paul bu bölgeyi ziyaret etmiş ve bölge önemli dinsel simge hakine gelmiştir. Bu yüzden buraya ikonyum denmiştir. Bu kelime İsa’nın tasviri anlamına gelir. Abbasiler döneminde kelime Kuniye, Türkler alınca da Konya olarak değiştirilmiştir. 
*Mardin: Rivayete göre Mardin kelimesi Süryanice’de Marde kelimesinden gelir. Romalılar Maride, Araplar ise Mardin demişlerdir. 
*Muş: Rivayete göre Süryanice’deki Muşa’dan gelir. Muşa bu dilde suyu bol demektir. Diğer rivayete göre ise şehrin kurucusu olan Muşet’ten Muş ismi gelir 
*Sinop: Bu isim, Yunan mitolojisinde bir tanrıça olan Sinoppe’den gelmektedir. 
*İzmir: Kentin ilk adı Smyrnadır. İzmir sözcüğü smyrna’nın halk arasındaki kullanış şeklini ifade eder. Homeros destanlarında Smyra ismi Kıbrıs Kralı Kinyras’ın kızı Smyra’dan gelir. Bazı kaynaklara göre de şehri Hititler değil Amazonlar kurmuştur.
* Bergama: Helenlerden çok önce Batı Anadolu'da Pelasglar ve Luvi halkı yaşardı. O zaman Bergama'nın adı Parg-a-uma idi. Perg=Berg Arapçadaki “Burç” anlamına gelir, kale demektir. Uma ise, “halk” demektir. Pergamon adı ise, Helenleşmenin başlamasıyla dönüşen bir kelimedir. Bizim Türkler geldiğinde ise Bergama demişlerdir. 
Foça: İyon yerleşimi olan Phokaia, denizinde yaşayan foklardan dolayı bu ismi almıştır. Bizim Türkler geldiğinde Foça demişler.
Seferihisar: Romalılar’ın bölgeye gelen komutanı Tysafer yerleşerek orada kalır. Rtaçağ’da bölgenin adı Tysafer’in Hisarı olur. Cumhuriyetten sonra ise Seferihisar adını alır. 
İşte böyle…
Dünyanın neresine giderseniz gidin dünyanın en çok bilinen yeri Efes’tir. Bambaşkadır. Akan sular durur bu isim duyulunca. Hep birlikte sahip çıkacağımız isim Efes’tir. Ama şimdilik EFES SELÇUK…
Çok sevdiğim bir laf vardır. “Abdestinden şüphesi olmayanın, namazından şüphesi olmaz.” Efes diyerek ne Hellen olursun, ne Yunan olursun ne de Hristiyan, Pagan olursun. Ancak ve ancak tarihine sahip çıkmış, geleceğin yükselen kenti Efesli olursun…
Akıl, bilim ve gerçekler ışığında her düşünceye saygım var. Yeter ki anlamsız ve kısır döngüye girmeyelim… 
“Eğer sen sahip çıkmazsan başkaları sahip çıkar…”
EfesSelçuk’ta Huzurlu ve Mutlu günler…

Bu haber 672 defa okunmuştur.

YORUMLAR

  • 1 Yorum
  • Ömer ÇAM
    2 hafta önce
    Güzel tespit, olması gereken bu.tarihine sahip çıkmak,değeri yaşatmak lazım